پرورش مهارت های تفکر انتقادی با ۵ روش کاربردی

آیا در موقعیت‌های مختلف بر اساس احساسات یا تعصبات شخصی خود عمل می‌کنید؟ آیا به‌دنبال راهی هستید که بتوانید مهارت‌های ارتباطی و مبادله اطلاعات با دیگران  را در خود تقویت کنید؟ مهارت‌های تفکر انتقادی می‌توانند توانایی شما را برای انتخاب‌ها و استدلال‌های مؤثر و هدفمند، بهبود بخشند.  بدون آنها معمولا استدلال‌ها یک‌طرفه خواهند بود؛ در این حالت، انتقاد بیشتر حس حمله به شخصیت را القا می‌کند تا فرصتی برای گشودن باب گفت‌وگو و تعامل سودمندانه. در این مطلب قصد داریم روش‌هایی مؤثر و کاربردی برای پرورش مهارت های تفکر انتقادی را تشریح کنیم.

۱. خودانتقادی

اولین و مهم‌ترین قدم برای توسعه مهارت‌های تفکر انتقادی، نقد افکار و اعمال خود است. بدون درون‌نگری، رشدی هم نخواهد ‌بود. از خود بپرسید که چرا به فلان چیز اعتقاد دارید؟ با این کار می‌توانید افکار خود را کالبدشکافی کنید. برای شفاف‌سازی افکارتان باید اطلاعات را به‌شکل هدفمندی بررسی کرده و منطق محکمی برای آنچه باور دارید، بیابید و به اندیشه‌ای مبهم بسنده نکنید. چرا به این موضوع باور دارم؟ آیا می توانم در تأیید یا رد آن مثال‌هایی ارائه دهم؟ آیا از لحاظ احساسی به آن وابسته هستم؟ چرا؟ زمانی که مشغول درون‌نگری هستیم، می‌توانیم مشاهده کنیم که چگونه  در ذهن خود و بلند‌بلند نسبت به موضوعی واکنش نشان می‌دهیم.

جنبه دیگر خودانتقادی، آگاهی از نقاط قوت، نقاط ضعف، اولویت‌های فردی و تعصبات خویش است. وقتی به این‌گونه اطلاعات دسترسی داشته باشید، می‌توانید بفهمید که چرا رویکرد خاصی به یک موضوع خاص دارید و حالا که از وجود آن آگاهید، آیا می‌توانید آن را به‌خوبی بررسی کنید.

۲. گوش‌دادن فعال

فکر‌کردن و گوش‌دادن به‌طور هم‌زمان، تقریبا غیرممکن است. برای تبدیل‌شدن به متفکری انتقادی، باید بتوانید به ایده‌ها، استدلال‌ها و انتقادهای دیگران خوب گوش دهید، بدون اینکه هنگام صحبت آنها، به پاسخ یا واکنش بعدی خود فکر کنید. اگر خوب به صحبت‌های طرف مقابل خود گوش نکنید، نمی‌توانید اطلاعاتی را که او تلاش می‌کند به شما منتقل کند، به‌درستی دریافت کنید. شنونده خوبی بودن، به ما اجازه می‌دهد تا همدلی را در خود احساس کنیم. ما همواره داستان‌ها، سختی‌ها، ایده‌ها، موفقیت‌ها، علایق دیگران و نحوه‌ رسیدن به آنها را می‌شنویم. وقتی به دیدگاه دیگران گوش می‌کنیم، می‌توانیم اطلاعات موجود در آنها را تجزیه‌و‌تحلیل کنیم. وقتی از مهارت گوش‌دادن فعالانه استفاده می‌کنیم، می‌توانیم منظور طرف مقابل را به‌طور کامل بفهمیم؛ زیرا این گفت‌وگو تا جایی ادامه می‌یابد که طرفین بتوانند صحبت‌های یکدیگر را بازگو کنند.

۳. تحلیل اطلاعات

تحلیل اطلاعات، مهم‌ترین روش پرورش مهارت های تفکر انتقادی است. هیچ‌کس همیشه به‌صورت انتقادی فکر نمی‌کند. گاهی‌اوقات لذت،‌ خشم، غم یا هیجانات دیگر ما آن‌قدر بزرگ‌ هستند یا خودمان آن‌قدر درگیر مسئله اصلی هستیم که تفکر انتقادی مجالی برای ظهور پیدا نمی‌کند. برای موفق‌شدن باید اطلاعات پیش رو را تحلیل و بررسی کنیم؛ چه اطلاعاتی که در ذهن ما هستند و چه اطلاعاتی که از دیگران کسب کرده‌ایم. ابتدا باید آنچه را که گفته شده است، بررسی کرده‌ و مطمئن ‌شویم که آن را درست درک کرده‌ایم؛ سپس همه استدلال‌ها،‌ از‌جمله استدلال خود را بازبینی و ارزیابی کنیم و درباره نحوه اثرگذاری تصمیمات گرفته‌شده بر دیگران و نتیجه نهایی بیندیشیم. وقتی یک قدم به عقب برگشته و استدلالی را تحلیل کنیم، می‌توانیم با دیدگاه هدفمندی به آن بنگریم.

۴. تعامل در آرامش

تعامل در آرامش - مهارت های تفکر انتقادی

اگر نمی‌توانید به‌طور سازنده و دور از تنش تعامل کنید، تفکر انتقادی نمی‌تواند کمک زیادی به شما بکند. هنگام گوش‌دادن و بررسی استدلال‌های مختلف، اول از همه، باید بتوانید منطق درست را تشخیص دهید. در قدم بعدی باید بتوانید با دیگران تعامل سازنده داشته ‌باشید. برای داشتن تعامل دور از تنش، باید همدلی، مشاهده و همکاری را در خود تقویت کنیم. وقتی به هر سناریویی با همدلی ‌بنگریم،‌ به‌جای داشتن ذهنیت دفاعی، خود‌به‌خود ذهنیت آرامی خواهیم داشت. وقتی در حال مشاهده هستیم،‌ باید استدلال‌های خود و دیگران را بدون قضاوت و ارزیابی در ‌نظر بگیریم. می‌توانیم احساس خود را از یک اندیشه جدا کنیم.  او ایده من را دوست ندارد، پس حتما من را هم دوست ندارد. همکاری نیز وقتی اتفاق می‌افتد که همه با ذهنی باز و آرام و با تمرکز بر حل مسئله، نه حفاظت از ایگوی خود، گفت‌وگو کنند.

۵. آینده‌نگری

توانایی پیش‌بینی تأثیرات احتمالی یک تصمیم در آینده، آینده‌نگری است که عنصری حیاتی برای موفقیت در تمام جنبه‌های زندگی محسوب می‌شود. وقتی می خواهید به جایی نقل‌مکان کنید، ‌از قبل وضعیت بازار کار و امنیت آن محله را بررسی می‌کنید. وقتی می‌خواهید مکان کسب‌و‌کاری را جابه‌جا کنید، عاقلانه است که تأثیرات آن تصمیم گیری را بررسی کنید؛ درست است؟ برای مثال، آیا محل کار برای برخی از بهترین کارمندان شما دور نمی‌شود؟ آیا بازار را به‌خاطر این جابه‌جایی از دست نمی‌دهید؟ چه چیزی به ‌دست می‌آورید؟ هر تصمیمی باید به‌دقت سبک‌‌سنگین شده و تأثیر آن بر خروجی نهایی و افرادی که در کنار شما برای موفقیت می‌جنگند، بررسی شود.

تفکر انتقادی نیازمند توانایی اندیشیدن به باورهای خود و دیگران، سپس کشف ارتباط بین آنها است؛ همچنین نیازمند گوش‌دادن فعالانه به صحبت‌های دیگران، بررسی، بازبینی و ارزیابی استدلال‌ها و جدا‌سازی احساسات شدید از موضوع مورد‌بررسی است.

منبع: success.com

مطالب مرتبط

۴.۰

تکنیک های تفکر خلاق ؛ ۵ روش مؤثر برای رسیدن به ایده‌های خارق‌العاده

تفکر خلاق، توانایی تفکر درمورد مسائل و مشکلات با روشی نسبتا متفاوت، به‌منظور خلق راه‌حل‌های جدید است. در این راستا روش‌های مختلفی به‌عنوان تکنیک های ...

  ۱۳۰  |    ۸ دقیقه 

۴.۷

کنترل رفتارهای پرخاشگرانه همکاران با ۵ روش مختصر و مؤثر

رقابت میان کارمندان در فضای کار، نه‌تنها مسئله مشکل‌سازی نیست، بلکه در چنین فضایی همه کارکنان تلاش می‌کنند تا مهارت‌ها و ویژگی‌های شخصیتی خود را ...

  ۱۲۲  |    ۴ دقیقه 

۴.۲

۵ روش مدیریت زمان در دورکاری

مدیریت زمان، یک مهارت است و مانند تمام مهارت‌ها نیاز به تمرین دارد. تسلط کافی در این مهارت ممکن است دشوار باشد؛ به‌ویژه وقتی در ...

  ۱۴۲  |    ۸ دقیقه 

۳.۸

روش های افزایش اعتماد به نفس

روش های افزایش اعتماد به نفس یا راه دیگر؟ زندگی می‌تواند سخت باشد. اما چه کسی بیشتر از همه به شما سخت می‌گیرید؟ خودتان. یک ...

  ۲,۴۸۹  |    ۷ دقیقه 

دیدگاه

۰ دیدگاه

۴.۳ ( ۳ امتیاز )