چرا نسل Z به شغل‌های سنتی علاقه ندارد؟ (راهنمای استخدام نسل جدید)

اگر اخیرا با کارفرمایان گپ و گفتی داشته‌اید، قطعا متوجه چالش‌های استخدام نسل Z در حوزه‌های مختلف شده‌اید. تصویری که از این چالش‌ها وجود دارد، زمینه را برای ساخت ویدئوهای مختلف از نسل Z و انتشار در شبکه‌های اجتماعی فراهم کرده است. اما به نظر شما، آیا واقعا نسل زد تمایلی به کار و پذیرش مسئولیت ندارند؟ در واقع باید گفت که این شوخی‌ها صحیح نیست؛ نسل Z به شغل‌های سنتی علاقه‌ای ندارد و استخدام این نیروها باید در چارچوب جایگاه‌های شغلی خاص، پویا و هیجان‌انگیز انجام شود.

بنابراین، اگر می‌خواهید در خصوص نحوه جذب و استخدام نسل Z در کسب و کارهای مدرن اطلاعات کسب کنید، دلیل عدم علاقه این نسل به شغل‌های سنتی را بدانید و راهنمای جامع استخدام نسل جدید را مطالعه کنید، تا پایان همراه ما بمانید.

نسل Z و چالش‌های کسب و کار

نسل Z که این روزها مکررا در مورد آن می‌شنویم، نسلی است که در بازه سال‌های 1375 تا 1390 به دنیا آمده است. این نسل در واقع نسلی است که امکانات، تکنولوژی و مدرنیته را تجربه کرده است. در واقع زمان رشد این نسل، شبکه‌های اجتماعی، اینترنت و تلفن همراه هوشمند وارد خانواده‌ها شد و روند عملکرد همه چیز تغییر کرد. همان‌طور که در هاروارد ریویو گزارش شد، این نسل خیلی بیشتر از نسل‌های قبلی به ارزش‌ها، سلامت روان، معنای هر کار و فناوری و تکنولوژی توجه دارند. به همین دلیل کسب یک جایگاه شغلی مناسب که با معیارهای این نسل هماهنگ باشد، یک چالش جدی است. مناسب سازی شغل‌ها و کسب و کارها برای جذب این نیروهای تازه نفس، باز هم یک چالش واقعی است که بسیاری از کارفرمایان را درگیر کرده است.

معرفی شاخصه‌های شغل‌های سنتی

شاید برای شما هم سوال باشد که مشاغل سنتی دقیقا چه ویژگی‌هایی دارند؟ از کجا بدانیم یک شغل خاص سنتی محسوب می‌شود یا خیر؟ درواقع این مشاعل هرکدام یک مسیر خطی برای ارتقاء شغلی درنظر می‌گیرند که پس از ورود موفقیت آمیز، طی سال‌های آتی می‌توان روند ارتقا را طی کرد. روال و ساختار سلسله ‌مراتبی در این مشاغل بسیار رایج است و همه چیز از رهبری بالا به پایین مدیریت می‌شود. در بیشتر مواقع، ساعت کاری یکسان و مشخص و محل کار ثابت به عنوان شاخصه اصلی این مدل مشاغل شناخته می‌شود. ضرورت حضور و غیاب و اهمیت زمانی در شغل‌های سنتی موضوع چالش برانگیزی است که برای بسیاری از نسل زدی‌ها قابل پذیرش نیست. این مدل مشاغل معمولا به دلیل انعطاف پذیری کم، وظیفه محور عمل می‌کنند و هر فرد بدون درنظر گرفتن خروجی نهایی گروه، باید وظیفه خودش را انجام دهد. کار تیمی در مشاغل سنتی بسیار ضعیف است و معمولا افراد تنها با انگیزه‌هایی مثل امنیت شغلی، پاداش و افزایش حقوق و ارتقاء جایگاه در همان سلسله مراتب تلاش می‌کنند. شاید این مسیر برای نسل‌های قبلی پذیرفته شده بود، اما نسل Z به دنبال ارزش‌های شخصی است که با کسب و کار مطابق باشد.

چرا مشاغل سنتی برای نسل Z پذیرفته شده نیست؟

کشف رمز و رازهای عدم پذیرش مشاغل سنتی برای نسل Z، موجب می‌شود تا امکان یک نگاه هوشمندانه برای‌ استخدام این نسل فراهم شود. این پارامترها همگی می‌توانند تعریف کننده یک شغل سنتی باشند و اعمال تغییر در آن‌ها شانس تبدیل یک شغل سنتی به مدرن را فراهم می‌کند. در ادامه اشاره می‌کنیم که دلیل عدم پذیرش مشاغل سنتی در این نسل پر هیاهو چیست؟

1. اهمیت ارزش‌های شخصی و تطابق بر هویت کاری

نسل Z از ابتدا با بحران‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و محیطی مواجه بوده است. درهیچ دوره‌ای به اندازه بازه زمانی 1375 تا 1390، جامعه ایران و جهان درگیر مبارزه با نژادپرستی، خشونت، حق خواهی و دموکراسی نبوده است. بدیهی است که در بطن چنین فضایی، افراد با نگرش‌های جدیدی رشد می‌کنند. در این شرایط حتی اهمیت تغییرات اقلیمی و آب و هوا می‌تواند یک دغدغه زیست محیطی بزرگ برای این نسل باشد. به همین دلیل، انتظارات این نسل برای انتخاب شغل، صرفا داشتن یک جایگاه ساده و دریافت حقوق نیست. نسل Z عاشق خلق ارزش هستند و تاثیرگذاری برای آن‌ها به شدت اهمیت دارد. هویت آن‌ها در کسب و کارشان تعریف می‌شود. به همین دلیل اگر مسیر شغلی سنتی نتواند این احساس معنا را تولید کند، علاقه‌شان به حوزه کاری کاهش پیدا کرده و نارضایتی‌ها بیشتر و بیشتر می‌شوند.

2. تجربه شرایط اقتصادی بحرانی

این نسل به عنوان یک نسل آگاه، بحران‌های اقتصادی زیادی را تجربه کرده است.  در سراسر دنیا بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸، رکود شدیدی ایجاد کرد و بروز پاندمی کرونا، تغییرات شدیدی در مشاغل و کسب و کارها ایجاد کرد. قطعا نظاره کردن چنین ناامنی از شرایط اقتصادی می‌تواند ذهنیت این نسل را تغییر دهد. تجربیات ناخوشایند باعث شده است که آن‌ها نسبت به مسیر انتخاب شغل، آگاهانه‌تر گام بردارند. این نسل بیشتر نگران آینده است و شرایط اقتصادی بحرانی اکنون ایران را به خوبی درک می‌کند. به همین دلیل نمی‌تواند صرفا با یک کار ساده و حقوق آن متکی باشد. کسب و کارهای سنتی که تنها وفاداری افراد را تقویت می‌کردند، برای این نسل نمی‌توانند مفید و تاثیرگذار باشند.

3. ارتقاء دنیای فناوری و دیجیتال

نسل Z اولین نسلی است که به جای بازی‌های کودکانه، دنیای دیجیتال را تجربه کرده است. این نسل به طور کامل  با فناوری بزرگ شده است. طبق تحقیقات انجام شده، استفاده از موبایل، تبلت، رایانه و دسترسی به اینترنت ذهن‌های پویایی پرورش داده است که تمایل به رشد و ارتقاء دارند. این نسل بیش از سایرین تجربه استفاده از اینترنت، پلتفرم‌های مختلف و فریوم‌ها را دارا هستند. قطعا در این شرایط، ضرورت حضور دائمی در یک فضای خاص و تحمل ترافیک و هزینه رفت و آمد برای‌شان چندان منطقی نیست. این نسل حضور فیزیکی، ساعات کاری ثابت و چارچوب‌های از پیش تعیین‌شده را چندان درست نمی‌دانند و محدودیت شدیدی احساس می‌کنند.

4. انتظارات خاص از رشد شغلی

اگر روند آموزش را مرور کنیم، متوجه می‌شوید که چند سال زمان نیاز بود تا مفاهیم مشخصی از یک موضوع خاص آموزش داده شود. اما روند آموزش و یادگیری در نسل Z کاملا متفاوت است. درواقع همه چیز با سرعتی باور نکردنی در حال رشد و پیشرفت است. بدیهی است که در این شرایط، مشاغلی که می‌توانند برای این نسل استقلال بیشتر، آزادی عملکرد، یادگیری سریع‌تر و ارتقاء ایجاد کنند، محبوبیت بیشتری دارند. همین جزییات موجب شده است تا اکثر نسل Z ها تلاش کنند تا صاحب کسب و کار باشند و تنها یک بازوی کاری ساده نباشند. بنابراین، اگر شغل خاصی نتواند مسیر رشد این افراد را هموار کند و سرعت ارتقاء و تعالی مناسبی نداشته باشد، قطعا شاهد خروج کارکنان نسل زد از مسیر شغل خواهیم بود.

5. تغییر نگرش کار و بازنشستگی

شاید جالب باشد که بدانید برای نسل جدید اصلا باور کار کردن تا بازنشستگی تعریف شده نیست. این نسل مسیر شغلی سابق را استاندارد نمی‌داند. به همین دلیل صاحب یک کسب و کار بودن یا دارا بودن زمان شناور برای رسیدگی به ابعاد دیگر زندگی برای نسل زد اولویت زیادی دارد.

6. اهمیت کار، زندگی و سلامت روان

در ذهن بسیاری از ما، زندگی شغلی پر از شلوغی، از خود گذشتگی، اختصاص زمان و عدم توجه به سلامت روان‌مان باشد. این موضوعات برای نسل زد خط قرمز محسوب می‌شود. فرهنگسازی و آگاهی از اهمیت سلامت روان و ارتباط مستقیم آن با سلامت جسم موجب شده تا این نسل بیشتر از سایرین به موضوع سلامت روان ارزش گذاری کند. نسل Z به شدت به سلامت روان، تعادل کار و زندگی معتقد است. انعطاف پذیری و عدم توجه به زندگی شخصی اصلا برای این نسل قابل توجیه نیست. به همین دلیل اگر مشاغل سنتی با ساعات کاری طولانی، انتظارات زیاد، کنترل زیاد بر روی افراد و اختلال در زندگی شخصی‌شان پیش می‌رفت، برای این نسل تمام این پارامترها رد شده است. به همین دلیل شغل‌هایی که همه‌چیز را حول زمان ثابت، مکان ثابت و ارتقاء شغلی خطی خلاصه می‌کنند، برای نسل زد مناسب نیستند.

اقدامات کارفرمایان و HR برای استخدام نسل زد

اگر به ‌عنوان مدیر یا مسئول بخش منابع انسانی و کارفرما، برنامه‌ای برای جذب نسل Z در کسب و کارتان داشته باشید، باید تلاش کنید تا روحیات این نسل را به خوبی درک کنید و مسیر شغلی مناسبی مطابق با خواسته‌های آن‌ها تعریف کنید. برای این کار باید اقدامات مشخصی را انجام دهید تا یک روند مناسب برای تغییر از سنت به مدرنیته طی کنید.

 ۱. باز تعریف شغل و مسیر شغلی

یکی از اقدامات مهم در این مسیر تحول، تعریف مجدد شغل و مسیر شغلی براساس ارزش‌های جدید و دارای اهمیت برای این نسل است. شما باید مسیر ارتقا شغلی را خطی در نظر نگیرید. ایجاد امکانات لازم برای حرکت جانبی، پذیرش مسئولیت به صورت پروژه‌ای و نتیجه محور یا جایگزینی مدیریت با رهبری کاریزماتیک، بهترین اقداماتی است که می‌توانید انجام دهید. شما باید به نسل زد اجازه دهید که خودشان را مالک پروژه یا بخش خاصی از آن احساس کنند. یادتان باشد که اهمیت معنا و هدف را در توضیحات شغلی برجسته‌تر کنید.

 ۲. انعطاف‌پذیری بالا در زمان و مکان

اگر بخواهید کسب و کار سنتی خودتان را ارتقاء دهید و متخصصین نسل Z را وارد این حوزه کنید، باید حتما شرایطی فراهم کنید که امکان کار از راه دور یا حضور شناور در ساعات قابل برنامه ریزی در یک محیط کاری مدرن وجود داشته باشد. انعطاف پذیری بالا در کار تیمی، استفاده از ابزارهای به روز و آموزش دیجیتال از مهم‌ترین پارامترهایی است که باید در یک کسب و کار ایجاد شود.

3. امکان ارتقاء یادگیری و رشد

در لیست اقدامات کاربردی برای جذب نسل زد در کسب و کارها، باید به امکان رشد و ارتقاء اشاره کنیم. معمولا ارزیابی سالانه انتظارات این نسل را برآورده نمی‌کند. ایجاد سیستمی مناسب برای برای ارزیابی مستمر و ارائه فیدبک در فواصل زمانی کوتاه‌تر می‌تواند نیاز این افراد را پاسخ دهد. برنامه‌های آموزشی هوشمندانه و ایجاد فرصت کسب مهارت‌های جدید، به شما کمک می‌کند تا نسل زد را جذب کنید. به همین دلیل افراد این نسل به یادگیری مداوم اعتقاد دارند. پس برای ایجاد فضای مناسب و رقابتی باید حتما این امکان را فراهم کنید.

4. خلق فرهنگ کار گروهی و تعامل

نسل Z عاشق محیط تعاملی است. این طیف از افراد علاقه‌مند به کار کردن در محیط‌هایی هستند که ارزش‌، عدالت، تنوع و مسئولیت اجتماعی در آن وجود داشته باشند. سال‌ها است که انتظار این نسل از یک فضا برای کار کردن، به فضایی برای رشد و تعامل تغییر کرده است. به همین دلیل بدیهی است که برای فراهم کردن یک محیط مناسب باید حتما به این نکته توجه داشت. ایجاد فضایی برای کار گروهی، مشارکت در پروژه‌ها و اهمیت دادن به مسئولیت اجتماعی از مهم‌ترین اقداماتی است که باید برای یک کسب و کار سنتی انجام شود تا مسیر تغییر به مدرنیته طی گردد.

5. باز تعریف مسیر رشد تا مدیریت و نحوه آن

چیزی که از نسل زد مشاهده شده است، تمایل به طی کردن مسیر رشد بدون دستور پذیری به سبک روش‌های قدیمی است. به هم زدن سلسله مراتب قدیمی و روند مدیریت و تغییر آن به سمت رهبری و پویایی بهترین اقدام برای فراهم کردن فضای کاری نسل زدی است. به همین دلیل مدیران منابع انسانی در هر مجموعه نقش مهمی در اعمال تغییرات دارند.

6. ایجاد پذیرش و درک نسل زد

یکی از مهم‌ترین پارامترهایی که می‌تواند شرایط را برای ورود نسل زد به یک کسب و کار فراهم کند، ایجاد پذیرش و درک شرایط این نسل است. این درک باید در تمام لایه‌های سازمان وجود داشته باشد. نسل زد پس از ورود به یک حوزه کاری، رفتاری دوستانه، حرفه‌ای و تخصصی نیاز دارد که در راستای رشد گروهی باید. به همین دلیل شما به عنوان متخصص در حوزه HR یا کارفرما باید حتما پذیرش‌تان را افزایش دهید که نسل Z ممکن است مسیر شغلی خطی نداشته باشند و محدودیت زمانی بدون درنظر گرفتن نتیجه محور بودن عملکردشان می‌تواند زمینه رشد خوبی را فراهم کند.

 راهنمای جامع استخدام نسل Z

تا اینجا متوجه پیچیدگی رفتار و تصمیمات نسل زد شده‌اید. این نسل با الگوهای جدیدی پا به میدان می‌گذارد و تنها در فضاهایی امکان شکوفایی و رشد دارد که بستر برای آن‌ها فراهم شده باشد. به همین دلیل سردرگمی کارفرماها در عدم موفقیت، ضرورت ارائه راهنمای جامع استخدام نسل Z را پر رنگ کرده است. پس همراه ما باشید تا راهنمای جامعی برای استخدام این نسل هوشمند ارائه کنیم.

1. نحوه استخدام و مصاحبه را بازبینی کنید

شما باید به جای تمرکز بر روی مهارت و مدارک تحصیلی و جزییات آکادمیک افراد، باید بر روی مهارت‌ها و تجربیات‌شان تمرکز کنید. به همین دلیل لازم است تا فضایی را معرفی کنید که امکان رشد و یادگیری را فراهم می‌کند. شما باید بدانید چه موقعیتی برای یادگیری ایجاد می‌کنید؟ چقدر استقلال برای افراد درنظر دارید و چه میزان انعطاف پذیری برای استخدام، مصاحبه و کار کردن این نسل ایجاد خواهید کرد.

نکته مهم بعدی در این مرحله، بازبینی نحوه استخدام و مصاحبه با این افراد است. سعی کنید از افراد سوالاتی بپرسید که نشان دهنده ارزش گذاری‌تان در حوزه کاری باشد. مثلا سوال کنید: گر این نقش را بپذیرید، چه تغییری ایجاد خواهید کرد؟ چطور از پتانسیل‌تان برای رشد استفاده می‌کنید؟ این سوالات در هر حوزه‌ای متفاوت است اما می‌تواند میزان انگیزه شما و ارزش گذاری برای جذب نیروهای متخصص نصل زدی را تعیین کند. سعی کنید در مصاحبه فضایی رها و باز برای گفتگو فراهم کنید تا نسل Z بتواند صادقانه سوال کرده و همراهی‌تان کند.

2. زمینه را برای آموزش اولیه و قبول مسئولیت آماده کنید

پس از جذب افراد، باید به ایجاد زمینه مناسب برای شروع کار بپردازید. سپردن پروژه‌های کوتاه مدت و تعریف دقیق مسئولیت‌ها و زمان تحویل پروژه از مهم‌ترین روش‌های مدیریت عملکرد نسل زد محسوب می‌شود. در این فرایند باید امکان بررسی بازخورد مکرر در هفته‌های اولیه را پیش‌بینی کنید و یک منتور یا مربی در کنار افراد تازه استخدام حضور داشته باشند. این افراد مدیریت هوشمندانه با روش‌های مدرن را اجرایی می‌کنند.

3. برای توسعه مهارت‌ها و وفاداری افراد برنامه‌ریزی کنید

در نکاتی که بالاتر اشاره کردیم، دلیل اصلی نارضایتی نسل زد در کسب و کارها، سکون بود. به همین دلیل باید حتما برنامه مشخص برای رشد حرفه‌ای تعریف کنید. این کار نه تنها به ارتقاء این افراد کمک می‌کند، بلکه حس مفید بودن، بهبود مهارت و امکان رشد را فراهم می‌کند. استفاده از فرهنگ بازخورد منظم، برگزاری جلسات کوتاه و تحقق اهداف کوچک از مهم‌ترین اقدامات مفیدی است که برای گفت و گو و تعامل بین نسلی می‌توانید از آن استفاده کنید.

کلام آخر

چالش‌هایی که در خصوص نسل زد و استخدام آن‌ها وجود دارد، همگی با رعایت یک اصول مشخص دارای راه حل است. این نسل تمایل زیادی به معنا، ارزش‌ها و هویت شغلی دارند. بنابراین اکتفا به یک کسب و کار ساده جهت دریافت حقوق کافی نیست. تجربه ناپایداری اقتصادی و عدم علاقه به حضور راس زمان‌های خاص در یک مکان تکراری، موجب شده است تا این نسل سراغ کسب و کارهای سنتی نرود! وظیفه شما به عنوان کارفرما یا متخصص نیروی انسانی، ایجاد فضایی امن و مناسب سازی شده برای این افراد است. نسل زد فرصت بزرگی برای کارفرمایان فراهم کرده است تا مسیر رشد به شکل مدرن‌تری طی شود.

تجربه شما از استخدام نسل Z چیست؟ نظرتان را برای ما بنویسید.